Thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ; Bộ Nông nghiệp và Môi trường và UBND tỉnh Thanh Hóa về việc tăng cường các biện pháp cấp bách nhằm tháo gỡ "thẻ vàng" của Ủy ban Châu Âu (EC) về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU); trong đó tập trung "số hóa dữ liệu nghề cá" và quản lý sản lượng qua cảng. Hiện nay, xã Hoa Lộc đang tăng cường triển khai việc sử dụng hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản (eCDT) nhằm minh bạch hóa hoạt động nghề cá, thực hiện chống khai thác IUU.

Theo đó, từ ngày 1/1/2026, 100% tàu cá rời, cập cảng phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử. Trên cơ sở chỉ đạo của Ban Chỉ đạo IUU tỉnh, những ngày vừa qua, các lực lượng chức năng của xã đã tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân từng bước tiếp cận, cài đặt và sử dụng hiệu quả hệ thống eCDT. Đến nay, đã có 104/120 chủ phương tiện tàu thuyền thực hiện cài đặt phầm mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản, đạt tỷ lệ 86%. Số còn lại, do các tàu đang hoạt động khai thác ngoài tỉnh nên chưa thể hỗ trợ cài đặt.

Được sự hướng dẫn của cán bộ Phòng kinh tế, Ban Quản lý cảng cá Hòa Lộc, sau các lần thao tác, học hỏi, ngư dân Dương Đình Lệ - Chủ tàu cá TH-91428 đã cài đặt và tiến hành khai báo thành công eCDT trên ứng dụng. Ông Lệ cho biết: “Khi sử dụng thành thạo, chúng tôi có thể thực hiện khai báo thông tin về thời gian xuất - nhập cảng để đơn vị quản lý nắm được bất cứ lúc nào. Như vậy, vừa tiết kiệm thời gian, vừa chủ động hơn. Đặc biệt, khi sử dụng ứng dụng này, tất cả thông tin, dữ liệu về tàu cá, thuyền trưởng, thuyền viên, lao động trên tàu, lịch trình… đều được cập nhật chính xác”.

Hiện nay, nhiều ngư dân khác tại địa phương cũng đang từng bước tiếp cận và sử dụng phần mềm eCDT. Từ thói quen viết tay nhật ký hành trình, sản lượng đánh bắt và làm thủ tục tại cảng, ngư dân đang chuyển dần sang thao tác số hóa trên điện thoại thông minh. Tuy nhiên, hiện nay, việc triển khai eCDT tại Hoa Lộc vẫn còn nhiều khó khăn, nhiều ngư dân chưa quen với công nghệ số, kỹ năng sử dụng thiết bị còn hạn chế. Ngoài ra, khi tàu cá hoạt động ở các vùng biển xa bờ, sóng internet yếu cũng khiến việc cập nhật dữ liệu bị gián đoạn.

Phần mềm eCDT VN do Cục Thủy sản phối hợp với các đơn vị liên quan xây dựng, là hệ thống dùng chung nhằm đáp ứng yêu cầu minh bạch nguồn gốc thủy sản. Phần mềm được cài đặt và sử dụng trên điện thoại thông minh, cung cấp đầy đủ quy trình và chức năng khai báo theo quy định; cho phép quản lý tàu cá xuất cảng, ghi nhận dữ liệu ban đầu về tàu và thuyền viên, ghi chép sản lượng khai thác thông qua thiết bị nhật ký điện tử. Đồng thời, các khâu quản lý tàu vào cảng, cập nhật và giám sát sản lượng lên cảng, cấp biên nhận bốc dỡ, mua cá tại cảng, cấp giấy xác nhận và giấy chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu cho nhà máy chế biến… cũng được tích hợp trong hệ thống này. Việc triển khai hệ thống eCDT có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong công tác quản lý tàu cá, minh bạch hóa hoạt động khai thác, kiểm soát sản lượng, sản phẩm khai thác và phục vụ truy xuất nguồn gốc. Đây cũng là một trong những giải pháp then chốt nhằm góp phần cùng cả nước sớm tháo gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu đối với thủy sản Việt Nam, nâng cao uy tín và giá trị sản phẩm hải sản trên thị trường trong và ngoài nước.

Nhằm bảo đảm 100% tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên hoàn thành việc cài đặt và đưa phần mềm vào sử dụng. UBND xã yêu cầu các chủ tàu nghiêm túc thực hiện. Việc cài đặt và sử dụng thành thạo phần mềm eCDT không chỉ là yêu cầu bắt buộc trong công tác quản lý nhà nước mà còn là trách nhiệm mà còn là quyền lợi thiết thực của mỗi ngư dân. Vì sự phát triển bền vững của ngành thủy sản và lợi ích của chính ngư dân./.

Mai Liên – Trung tâm cung ứng DVC